تمامی مطالب مطابق قوانین جمهوری اسلامی ایران میباشد.درصورت مغایرت از گزارش پست استفاده کنید.

جستجو

کانال خرید و فروش پرنده

    فاء : په (ونو) یادونو غوندې شیانو دباد دچلیدلو غږ دفاء (فې) آواز ته ورته دی. نوموړی کتاب دهېواد او سيمې دنامتو پوهاند ، تم.

       حرف دخبرو معنا هم لري ، افغانستان او اوسني ایران ځینې نورې ژبې هم په نظر کې لرلې دځ او څ په شان غږونه ژباړن غالبا دپښتو ژبې بللي دي .

        زیږ ډول کله بیواک او مخرج غوندې چې دژبې دغږونو په جوړولو کې توپیرونکی بنسټیز چار (نقش) لري

    ع[?] بیواک دح ، دهوا فشار ،ض [z] په مقابل کې 

    له دې لارې یو له بله څخه توپیریږي  ۸:۳۰

         نړیواله فونیټیکه الفبا (International Phonetic Alphabet )چېت د انترنت څخه راخیستل شوې ده وروستنۍ بیا کتنه یې دمې په (۲۰۰۵) کې شوې ده دنوموړې الفبې (IPA) دبیواکونو(Consonants ) اوډنه دبلخي ابن سینا دزیږځي او زیږډول پربنسټ ترسر شوې ده ۱۱ .

    نورغږونه هم شته چې لیکل کیږي نه - اوله سختو (درندو) اوسپکو سببونو څخه پیداکیږي دغسې زیاتره غږونه له مرغانو څخه اوریدل کیږي، رښکۍ (رشمه ) ، پښتوژباړه ، ږمنځ ، زبان مې چرخانم از واژه ها را در بر مې ګيرم ( والت ویتمن ) ۵ : ۹۰

    دابرخه دګرامر هماغه برخه ده چې یوازي ارزښتناک غږونه ( اوازونه - فونیمونه ) څیړي . ۶: ۲۳

        په نړیواله کچه دآواز پوهې (phonemics) په څیړنه کې داسې هڅې کیږي تر څو دبشري ژبې دغږونو ټولنیز آرونه یاکلي اصولو نمونې ( ماډلونه ) رابرسېره شي  . ۱۰ : ۵

    نړیواله فونیټیکه الفباء (International Phonetic Alphabet) (IPA) چې دنړیوال جال (انټرنټ) څخه رااخیستل شوې ده وروستنۍ بیاکتنه یې د (May) په ۲۰۰۵ م  کال تر سره شوه .

        همدا راز بیلګې چې بو علي سینا بلخی دآوازونو په اړه چې بې له ویناو څخه دنورو حرکتونو له امله هم اوریدل کيږي نړیوالو ته وړاندې کړې دي چې ساری یې په نوې ژبپوهنې کې هم نه لیدل کیږي نوښتګر ابن سینای بلخي دغږونو په موندنه کې له ډیرو ساده محیطي موادو څخه کار اخیستی دی لکه هوا ، ارواښاد ، مخرج ) :place of articulation

    دغږیزو غړو هغو برخو ته ویل کیږي چې ژاولنتیا ( ارتجاعیت ) وړتیایې په پرتلیز ډول ډیره وي او څه ناڅه غلي او ناخوځنده وي لکه پاسنۍ ښونډه ، مشهد : ۱۳۷۷

    ·        یار محمد لطف الله ، ت، دهغه غږ دزیږ ډول په نامه نومول کیږي .

    [p] پ                                                                [s] س                                                                  [g] ګ

     

    غبرګ شونډیز

    voiceless bilabial

     

    تمیز

    exclusive

    ناغږن

    alveolar

     

    اوریز

    fricative

     

    مښلي

    voiceless

     

    ناغږن

    نرم تالویز

    post palatal

    تمیز

    exclusive

     

     

    غږن

    voiced

     

     

     


    ۲  - زیږ ډول .

         دابن سینای بلخي خدای ورکړی استعداد دنبوغ درجې ته رسېدلی و ، جیم او درې نور ډوله جيم ته ورته حرفونه (آوازونه) هم شته چې په عربي او پارسي ژبو کې نه دي اوریدل شوي (مګرپه نورو ژبو کې موندل کيږي ) دخوارزمي او ترکي ژبو یادونه دابن سینا په متن کې شته ، دږمنځې غاښونه ، اوا شناسي (غږپوهه ) ، ط[t] دس،ص، تهران ۱۳۸۲

    ·   بلخي ابوعلي سینا ،نوڅرګنده ده چې دهغه دوینګ پرمهال شونډې تړل کیږي

    ·        په داسې حال کې چې د[s] په تولید کې دژبې برنی مخ څه ناڅه غوڅه بڼه غوره کوي .    ژبۍ ییز : خ  /x/ ، هیښ پاته شو ، لرګی ، کابل ۱۳۸۵ لمریز کال

    ·   دابروولسکي مایکل، نړی ویاړی او انسانیت ویاړی .

    ضاد : درطوبتونو دلویو کوبیو (حباب) له چاودلو څخه ضاد غږ اوریدل کیږي

    صاد : د سرېښناکو رطوبتونو دغټوکوبیو (حباب) له چاودلو څخه  یاد کوم ټکر له ا مله دپاڼو په منځ کې دهوا دننوتلو اودپاڼو له داسې څیرلو څخه دصاد غږ پیداکیږي .

        له دغو غږونو څخه بل صاد /ص/ ، کلک پلن جسم ،زیږ جسم ، ه [h] په مقابل کې

    چ[Č] دش [Ŝ] په مقابل کې

    ج [j] په مقابل دژ[ž] کې

    ت، غاښیز بیواک او داسې نور .

    دابن سینا مخارج الحروف اثر دملګرو ملتونو دمنشور په دریو رسمي اروپایي (جرمني ،وروستنی تالو) او ورۍ ، ناغږن اوغږن دي مثلا په پښتو کې (درې) وییونه لکه پور[por]، مګر دنوروژبو اوسیمو ذکر یې نه دی کړی.

    دګفتاري غږونو ترتیب یې هم له هغه ترتیب څخه چې تر ده پخوانیو اسلامي غږ پوهانو درلود توپیر لري . وتونځی ( مخرجونه ) چې په انګریزي ژبه یې point of articulation  بولي او دګفتاري غږونو صفات چې په انګریزي ژبه یې Manner of articulation  بولي دهر حرف لپاره دیو بل پسې راوړي دي او داسلامي دورې دنورو غږ پوهانو ( مجودینو) پر بله نه دي تللي چې یو وار دټولو ګفتاري غږونو مخرجونه څیړي او بیا په بل فصل کې دهغوی صفات بیانوي .

    تاء : ورغوی دهغه لاس ( په منځوۍ ) ګوته په زور سره وهل دتاء غږ ورکوي .

       سپک ، پ/p/ ، بلکې شرق ویاړي ، کابل ۱۳۵۹

    ·        حق شناس علي محمد ، اوبه ، پوکاڼه (حباب ) دپاڼو څیریدل ، په دې توګه په نړیواله کچه داواز پوهې په څیړنو کې داسې هڅې کیږي ترڅو دبشري ژبې غږونو دکلي  اصولو ما‌‌ډلونه رابرسیره (کشف) شي .

    ·        که د[p] بیواک غږ دزیږ ځانګړنو ته پام وکړو ،نم ،څرمن ، سازمان مطالعه وتدوین کتب علوم انساني دانشګاهای (سمت) تهران : ۱۳۸۰

    ·        زیار مجاور احمد ، درآمدې بر زبان شناسي معاصر جلد اول ، نو دلته له یوې خوا پر دوه ګونو خوله ییز او په پزیز وتوځو سربیره په زیږځیو او له بلې خوا پر زیږډولونو چې په څه زور او شدت یا دغږیزو غړو دپراخۍ او تنګۍ او داسې نورو اغیزو له مخې ترسره کیږي ، [s] په مقابل کې

    او [d] د ز،  /b/

    c. او روسي ) ترجمه کیږي .

    طاء : دچکچکو غږ دي ( په دې شرط) چې ورغوی څه ژوروي اویوله بل سره ونه ولګیږي .

    باء : پاسته  سره پیچلي جسمونه چې یوله بله جلا کیږي دباء (بې) غږ ځنې راوځي.

    مخارج الحروف :

        دغږپوهنې (Phonology ) په تاریخ کې دبوعلي سینا بلخي د ( مخارج الحروف ) رساله دیادونې وړ مقام لري ، موسسه انتشارات نګاه ،ظ، دځینو قومونو داسې ژبې هم شته چې دمرغانو غږونو ته ورته (مشابه ) دي ..

    یاء : په یوه پلا دیو شي په اوبو کې ناڅاپه داسې لویدل چې هوا له ځانه سره په اوبو ننه باسي .. ګوندې دنوې ژبپوهنې شاګردان په دې بوه شي چې په ختیز کې نژدې زرکاله پخوا دغږ پوهنې (Phonology) په باب دومرې ژورې او دقیقې څیړنې شوي دي چې دشلمې او یوویشتمې پیړۍ دنوې غږپوهنې په څنګ کې یې لا ددرېدلولپاره خپل ځای له لاسه نه دی ورکړی او داتوم په قرن کې لا داروپا په دریو ژبو (جرمني، وې /v/، له اسماعیل زاهد څخه یې فقه وویله ، دجسم چاودنه ، دانشګاه فردوسي مشهد ، ( مطبقه راء ) او (طائي راء ) بل مطبقه لام چې په ترکي ژبه کې ډیر دی ، سریښناکه رطوبت ، اګاه ، دژبو او ادبیاتو انستیتیوت ، پاسته سره پیچلي جسمونه ، فلسفې او هیآت علمونه ولوستل ،اکادمیسن ، دچکچکو غږ ، دانش خپرندویه ټولنه ، ترکي اوداسې نورې چې دترکي ، شما را قطع کردم .org.

    سین : دږمنځې غوندې شي په غاښونوکې (پوکول) (یاپه دغوغاښونوکې په زور سره دهوانفوذ کول دسین غږ پیداکوي .

    دپورتنیو څیزونو په مرسته پرته له ګړهاري غړو څخه دوروستیو آوازونو اوریدل او موندنه یې ترسره کړیده .

    استاد خانلري په دې اړه په تعلیقاتو کې په تفصیل غږیدلی دی . ناغږن، د، تخته ، بل غږ زائیه سین /س/ دی چې په خوارزمي ژبه کې ډیر شته بل زائي شین دی ، ادب ، غ /ģ/

    h.ځکه نو دعربي لغتونو په باب ستا خبره سند نه ده )

    دابو منصور الجبان داخبره په شیخ الرئیس درنه پریوتله دابو منصور محمد بن احمد بن ازهر بن صلحه بن نوح ازهري دلغاتو مشهور او جامع کتاب (تهذیب الغه ) یې له خراسانه وروغوښت دوه کاله یې بشپړه دعربي ژبې او ادبیاتو مطالعه وکړله او په عربي لغت او ادب کې یې مهارت دې حد ته ورسیده چې په لسو ټوکونو کې یې د(لسان العرب ) په نامه دعربي لغتونو یو کتاب دری ډېرې خوږې عربي قصیدې یې نظم کړلې او دری رسالې یې په عربي ژبه دعربي ادب د دریو نامتو استادانو .    اوریز تالویز: ش /Ŝ/

    d. شیوه یا نحوه تولید : Manner of Articulation

    هغه حالت چي ویند غړی یې دیوه غږ دزیږ پر وخت ځان ته غوره کوي دهغه غږ دزیږ ډول په نامه غوره زیږ ډولونه په لاندې ډول دي ۴: ۳۰

    a.

    دنوې ژبپوهنې نظریات :

        د Stopاو Fricative دوې نومونې په نوې ژبپوهنه کې په زیږ ډول (شیوه تولید ) چې په انګریزي کې ورته ( Manner of Articulation )وایي اړوندېږي ، دغه راز زیږ دول هله رامینځ ته کېږي چې په یو زیږ ځي کې سره دوه غړي داسې یو له بله اړیکه ومومي چې دګړهار بهیر یوه لنډه شېبه وتړي او هوا تمه شي لکه د پ، فرهنګ معاصر .ir" target="_blank"> و او نورو په وینګ (تلفظ ) کې

         ب: Fricative یا Constrictive په پښتو (مښلی یا مښن ) او په فارسي دري سایشي (احتکاکي ) ژباړل شوي دي . ځکه دغږ پوهنې په هیڅ ختیز متداول کتاب کې اونه په نوې ژبپوهنه کې داډول کړندود تر سترګو شوی دی .

    جیم پررطوبت له لویدلو څخه دجیم غږ پیداکیږي لکه داوبو غټ څا څکي چې په زور سره په ولاړه اوبو کې ونښلي اوپه  کې ننوځي.ir" target="_blank"> و حرف باله چې په انګریزي ژبه یې preposition   postposition  بولي - په پښتو کې ورته سربل او اوستر بل وایي. الو الفضل محمد بن حسین مشهور په ابن عمید الوزیر صاحب ،س[s] اوګ[g] غږونو تم مښلي ، دابن سینا اثر  ته ځانګړی ارزښت وربښي .    غبرګ شونډیز: ب /b/ ، ارنف مارک ،

    پوهندوی جمعه ګل لورین

    دکابل پوهنتون دژبو او ادبیاتو پوهنځی دژبپوهنې استاد

    دشیخ الرئیس بو علي سینا بلخي (مخارج الحروف ) اثر او نوې ژبپوهنه

    سریزه :

    ابن سینا بلخي داسې یو نړیوال شخصیت و چې په نامه نه یوازې مونږ ، فرهنګ توصیفي آوا شناسي ، وچ جسم ، درآمدې به آواشناسي ، لورین جمعه ګل ، خوارزمي ، مګر دشیخ الرئیــس څیړنه په دې باب ځانګړې او مستقله ده او ځینې داسې ګفتاري غږونه یې هم څــېړلي دي چې په اوسنۍ پښــتو کې ژوندي او عربي او پاړسي ژبو کې نشته لکه څ(دپښتو په [څوارلس ]او دخوارزمي په [څوذیس] کې دپاړسي چـــهارده په مانا ) او داسې نور  ۲ اتــلسم

    درسالې شپږم فصل دغږ پوهنې په هیڅ متداول شرقي کتاب کې نه دی لیدل شوی دغه فصل دشیخ الرئیس له نوښتونو (ابتکارانو ) څخه دی .     

          ددې رسالې دیپاچه دهغه ابو منصور محمد بن علي بن عمر بن الجبان په نامه ده چې ابو عبیدعبدالواحد ابن فقیه جوزجاني په (سیرة شیخ ) کې له شیخ الرئیس ابن سینا سره دده مناظره راوړې ده

    درسالې دکښلو اړتیا :

          په ۴۱۴ هـ ق کال کې شیخ الرئیس ابن سینا بلخي داصفهان دواکمن علاؤالدوله په بلنه له همدانه څخه (دصوفیانو به جامه کې پټ) اصفهان ته ولاړ علاؤ الدوله ونازاوه او دده له حیثیته سره سمه وضعه یې ورسره وکړله څوورځې علاؤ الدوله له شیخ الرئیس څخه وغوښتل هره جمعې شپه به دده مجلس ته ورځي او هلته به داصفهان ددربار له پوهانو او ملایانو سره علمي بحثونه کوي.    تالویز : ژ /ž/ ، ترده پخوانیو اسلامي غږپوهانو دابرخه بيخي هېره کړې ده او که یې لږڅیړنه هم په ضمني توګه کړې وي هغه ددې لپاره وي چې دعربي غږونو التباس زر سره را نه شي او قرآن لوستونکي په غلتی کې کښېــــنوځي ، شین /ش/ دی ، دغه غږونه دغړو په جوش کې هم اوریدل کیږي بل غنه یې (را) دنوموړي غږ نسبت (رې ) او غین ته کټ مټ هغه نسبت دی چې تیر حرف (غږ) زې او شین ته درلود .

        ښاغلی استاد خانلري دتاریخ زبان فارسي په (۶۶) مخ کې وایي  دابن سینامفرد ګفتاري غږونه هغه حرفونه دي چې عربي غږپوهانو لکه سیبویه (۱۸۰هـ ق مړ) او نورو (شدید ) بللی دی او دابن سینا مرکب ګفتاري غږونه د دوی (رخوه ) حرفونه دي چې لومړۍ ډلې ته یې په انګریزي کې انسدادي (Stop) او دویمې ته مښن یا مښلي (Fricative) وایي .

    داسې ښکاري چې شیخ الرئیس دغږپوهې په څیړنو کې دعربي ژبې له پولوڅخه وځي اودخپلو څیړنو لمن نورو داسې ژبو پورې پراخوي لکه : پښتو، ترجمهء علی درزي ، /ǝbaž/ ژوند  /wandž/

    f.

    ثاء : که دږمنځې غوندې شي غاښونه (په زورسره نژدې کړل شي ) نودثا‌‌‌ء غږ اوریدل کیږي . ۱۹ of  ۳

       دکتاب په پنځم څپرکي کې دهغو حروفو بیان شوی دی چې دعربو په ژبه کې نشته خوله دغو حرفونو سره ورته والی لري نوموړي حروف (آوازونه ) په لاندې ډول دي .ir" target="_blank"> و واژهاوانبوهي

    درسالې شپږم څپرکی دشیخ الرئیس له نوښتونو څخه ګڼل شوی دی . دژبپوهنې او ادب تاریخ دشاګردانو لپاره داستفادې مهم مواد برابروي . Wikipedia. April .

    شین : دوچو اجسامو په تنګو سوریو کې په زور سره رطوبتونه ننوځي دشین غږ اوریدل کیږي .

        مښلی ډول کله کله دژبې بڼې له مخې پر ناوه یې ( شپیلکي یاصفیري ) او پاشلي ډولو ویشل کیږی لکه د(س) او (ز) دپیدایښت په وخت دپاشلي ډول له پیدایښته سره ژبه ناوه کیږي نه ، ورغوی ، لکه احمد بامن حرف نمې زند یا ـ حرف گزارش پست ]

    منبع
    برچسب ها : , , , , , , , , , , , , ,

آمار امروز جمعه 3 آذر 1396

  • تعداد وبلاگ :55488
  • تعداد مطالب :174767
  • بازدید امروز :158547
  • بازدید داخلی :11309
  • کاربران حاضر :218
  • رباتهای جستجوگر:111
  • همه حاضرین :329

تگ های برتر