تمامی مطالب مطابق قوانین جمهوری اسلامی ایران میباشد.درصورت مغایرت از گزارش پست استفاده کنید.

جستجو

کانال خرید و فروش پرنده

پامیري ژبې

    ir" target="_blank"> مطلب دی چې په پامیر او ورڅیرمه سیمو کې پرې خبرې کیږي داسیمې په لاندې ډول دی ، سریکولي ژبه له خپله ګروپه په لږ څه لیرې شوې ده او علت یې هم دادی ، د پنج سین او د هغه د معاونینو په غاړه خصوصا د افغانستان او شوروي غرني بدخشان په سیمه کې او دهغوی سره د کشمیر په ګاونډۍ سیمه کې ، د سریکولي او وروشوري نه پرته ددغه ګروپ په ټولو دیالیکتونو کې د جمع علامه ( ېن مجهوله ې + ن ) راغلې ده د اضافي او صفتي ترکیب په باب ددغو ګروپ ژبو ډول او طرز د نورو باختري ژبو په شان دی یانې مضاف الیه او صفت د پښتو په  شان د مضاف او موصوف تر مخه راځي ، چې ددغه ګروپ ژبو مطالعه او څیړنه یې اسانه کړې ده د شاه عبدالله بدخشي (د افغانستان د ځینو ژبواو لهجو قاموس ) چې د پښتو ټولنې له خوا په ۱۳۳۹ کال کې خپور شوی دی ، اشکاشمي ، ټولې پامیري ژبې لیک نه لري د روانې پیړی په دیرشو کلونوکې د شوغنایې او واخاني ژبو د پاره دلیکه د منځ ته رواړلو لپاره کوښښ وشو خو مطلوبه نتیجه یې ورنه کړه په معاصر وخت کې د شوروي پامیریان په تاجیکي ژبه سریکولیان په اویګوري ژبه او افغاني پامیریان په پښتو او دري ژبه زده کړې کوي همدغه درې ژبې د پامیري بیلو بیلو ژبو ویونکو ترمینځ د افادې او استفادې ژبې هم دي ځکه خپله پامیري ژبې سره ډیرې لرې دي او دیوې ژبې ویونکي د بلې ژبې له ویونکو سره په نورو ژبو نه پوهیږي .

    ګرامر ته یوه کتنه :

    د شوغنایي روشاني ژبو دګروپ ټول دیالیکتونه پرته له سریکولي د اسم ذات مذکر او مونث  کتیګوری لري ، حزا د هند په شمال غرب کې او بلاخره د سینکیان په پامیري برخه کې

     

    پامیري ژبې په دې ډول دي :

    1. 1.   یازګولامي ژبه : په دې ژبه یوازې د شوروي په پامیر کې او د پنج سیند د ښي معاون یازګولام په دره کې ورباندې خبرې کیږي .ir" target="_blank"> ما لوست

      ام لوود                          موږ لوست       

      په دغه صورت متعدي فعل په ماضي کې یوازې دفاعل تغییر غواړي نور د پښتو په شان په فعل کې تغیر نه راځي .

    سرګولامي ژبه :ددې ژبې په اړه دڅیړونکو تخمین هم شهر ت لري چې د فیض آباد خواته دسرګولام سیند په بره خواکې موجوده ده او د پامیرې ژبو په ډله کې  شمیرل کیږي پامیري ژبې د دوو اولسونو ژبې دي چې د دوی په لړ کې خورا لوی اولس د شوغنایي روشاني ژبو ویونکې او واخانیان دي ، د تغامه او بورونګسول په درو کې ورباندې خبرې کیږي . زلیمان له خوا  شروع شوه .ir" target="_blank"> و . د همدغې محققې له خوا د شوغنایي روشاني ژبو درسته طبقه بندي هم وشوه.  مونجاني ژبه:د افغان پامیر د مونج  دسیند په غاړه چې د کوکچې یوه سرچینه ده همدارنګه د لوت کوه (د کونز د سیند ښې مرستیال چې ایدګا دیالیکت ورکې موجوده ده خبرې کیږي

  • 6.په ۱۹۲۸ ۱۹۴۲ کلونو کې پروفیسور مارګین سټرن د شوغنایي ژبې د تاریخ په باب دوه مقالې خپرې کړې . جغرافیوي او مقایسوي تاریخي ژبپوهنې په اصولو د باختر ي  او پیرسیک ژبو تر منځه بریدونه ټاکي پامیري ژبې د باختري ژبو په لړ کې څرګند ځای نیسي .
  • 3. سوکولوه له خوا د شوغنایي خصوصا د فونیټیک په برخه کې یو ډیر ښه اثر خپور شو. سربیره په دغه یادو شویو محقیقینو د شوغنایي روشاني ژبو د ګروپ په باب یو لړ نورو محقیقینو هم څیړنې او پلټنې کړې دي ، یوازې په څو فونیټیکې خواصو کې دوی سره ګډون لري په هغې کې هم دوی کله کله سره جلا او د نورو ژبو مثلا پښتو سره په یوه کتار کې دریږي )) دلته باید یاده شي چې د مارګین سټرن له دغې نظریې نه زیات کلونه تیر شوي دي او دا وروستی نظریه نه ده ، او ) راځي چې د بغلان د سره کوتل په کتیبه کې د (اوته ) په بڼه لیکل شوی دی مثلا یا پوند تیزدات سور لوود= هغه په لاره ځي او سندره وایي .

    آدات :

    د عطف د جمع په ځای (ات، ددغې ژبې اساسي مطالعه او پلټنه په ۱۹۱۴ کال کې زاروبین شرع کړې او په دې باره کې د دغې ژبې د ګروپ د پوره پیژندنې ښه اساسونه کيښودل .

    شوغنایي                                                                    روشاني                                                                     پښتو

    واز                                                                                  از                                                                                      زه

    ماش                                                                               ماش                                                                          مونږ

    تو                                                                                          ته                                                                                     ته

    تمه                                                                                      تمه                                                                            تاسو

    مو                                                                                         مو                                                                                ما 

    تو                                                                                        تا                                                                                        د حال او مستقبل زمانه :

    لو وم                     لولم

    لو وام                     لولو

    لو وي                    لولې

    لو ویت                لولی         

      

    ماضي :

    اوم لوود                           و بلل شي خو دهغې عامې ژبې نوم نشته چې د غه ټولې یې څانګې او دیالیکتیکونه وګڼل شي دغو ټولو ژبو په ځانګړې او مساوي توګه پراختیا موندلې او یوه دبلې دیالیکت نه شو ګڼلای ،

    لیکنه احسان الله پامیر

    پامیري ژبې

    کله چې علم د تاریخي ، د پامیر ې نورو ژبو په څنګ کې د پښتو شوغنایي په لغوي مقایسته کې ښه مرسته کولای شي .

    د تابعي جملو د وصل دپاره (څه که ) راځي چې د پښتو د(چې ) منا ورکوي لکه چیر څه نه که ماش چیز خوران = کار چې نه کړې مونږ به څه خورو

    د تردید له پاره (یو یا ) استعمالیږي

    د پښتو د نو په ځای ته استعمالیږي لکه ایدته چیز لو ود = هغه نو څه وویل                       

     

     

     

    ، د آریایي ژبو محقیقین عقیده لري چې پښتو د مونجاني او پامیري نورو ژبو تر مینځ موقعت لري

    د پامیري ژبو ټاټوبی

    د ژبپوهنې په اصطلاح  د پامیري ژبو نه د اینډو اروپایي ژبو هغه آریایي ګروپ روشاني ژبو ګروپ مهم ځای نیسي په دغه ګروپ کې دغه ژبې او دیالکتیکونه شامل دي :

    ‌أ)    شوغنایي

    ‌ب)        روشاني

    ‌ج)            بارتنګي

    ‌د)  اوروشوري

    ‌ه)  سریکولي

    ددغه ژبو او دیالیکتیکونو تر مینځه نیږدي والی او خپلوي تر دې حده ده چې ویونکې یې په آسانه سره یو تر بله پوهیدلای شي د دغې نیږدې خپلوی له مخې کیدای شي دغه ټولې ژبې دیوې ژبې بیل بیل دیالیکتیکونه 1)  شوغنایي ژبه

    2) روشاني ژبه

    3)بارتنګي ژبه

    4)سریکولي ژبه

    ددغه څلوروژبو سټه یوه ده چې د عمومي شوغنایي ژبو په نامه یادیدلای شي د نورو پامیري ژبو (واخاني ، د چا )

    ار ( هر )

    فعل : د شوغنایي- روشاني ژبو په ټولو دیالیکتونو کې فعل د ماضي او دحال دوه اساسونه موجود دي.  وانچې ژبه : دا ژبه په اوس وخت کې د هغه لږ شمیر کلیماتو په برکت شهرت لري چې لومړی په ۱۹۹۴ کال کې د اي اې زاروبين او بیا د روزینفلډ له خوانه وړاندې شوې وې د اژبه پخوا د پنج سیند د ښې مرستیال وانچه په غاړه موجوده وه .ir" target="_blank"> تا

    د واټن له مخې اشاري ضمیرونه درې صیغې لري :

    شوغنایي                                                               روشاني                                                        پښتو

    یو                                                                                    یا                                                                 دا

    واذ                                                                              واذ                                                             دوی

    دي                                                                                دی                                                          دغه

    مې                                                                                مای                                                            هوغه

     

    نور ضمیرونه په دې ډول دي:

    چیدوم ( کوم )

    چیز ( څه څه شي )

    چای ( څوک )

    چي ( چا ، مونجاني ، د شوغنایي روشاني ژبو د ویونکو شمیر د څلویښت پنځوسو زرو په شااو خواکې دی او د واخانیانو شمیر ۲۵ زرو څخه تر ۳۰ زرو پورې رسیږي په پاته ټولو پامیري ژبو یوازې څلور څلورنیم زره کسان خبرې کوي ، ددوی ژوره مطالعه او طبقه بندي څیړونکي ته ډاډ ورکوی چې دوی له یوې ونې بیلې بیلې څانګې او له یوې چینې څخه راپیدا شوې وبولي چې وروسته یې ځانګړی تکامل کړی دی
    این مطلب تا کنون 71 بار بازدید شده است.
    ارسال شده در تاریخ یکشنبه 13 دي 1394 [ گزارش پست ]

    منبع
    برچسب ها : , , , , , , , , , , ,

آمار امروز جمعه 3 آذر 1396

  • تعداد وبلاگ :55488
  • تعداد مطالب :174767
  • بازدید امروز :158219
  • بازدید داخلی :11280
  • کاربران حاضر :207
  • رباتهای جستجوگر:106
  • همه حاضرین :313

تگ های برتر